Strona główna » pomoc UE » Obywatelstwo UE » Ochrona wewnątrz UE

INFORMACJE DOTYCZĄCE PRAWA WSPÓLNOTOWEGO


W dzisiejszym świecie rosnąca i imponująca liczba obywateli UE podróżuje po różnych krajach nieunijnych, głównie w interesach lub w charakterze turystów.

W razie potrzeby obywatel UE musi polegać na ochronie i pomocy własnego kraju ojczystego.

Jest to podstawowa zasada prawa międzynarodowego: jedną z funkcji misji dyplomatycznych i placówek konsularnych danego kraju jest ochrona interesów własnych obywateli przebywających w innym państwie, w granicach dozwolonych prawem międzynarodowym (art. 3 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych i art. 1 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach konsularnych).

Na terytorium Unii Europejskiej wszystkie Państwa Członkowskie UE są wszędzie reprezentowane. W związku z tym, jeśli obywatel UE podróżuje do Państwa Członkowskiego UE, które nie jest jego krajem ojczystym, może znaleźć przynajmniej ambasadę swojego kraju w stolicy tego Państwa Członkowskiego.

Ale co by się stało, gdyby jego kraj ojczysty nie miał przedstawicielstwa konsularnego bądź misji dyplomatycznej w kraju spoza UE? Taki przypadek dość często się zdarza, jako że tylko ograniczona liczba nieunijnych krajów, czyli Szwajcaria, Japonia, Stany Zjednoczone itd., mają obecnie (grudzień 2003 r.) na swoim terenie ambasady wszystkich Państw Członkowskich UE.

Traktat z Maastricht wprowadził zasadę ochrony dyplomatycznej i konsularnej obywateli UE poza Unią Europejską. Innowacyjnym aspektem tej zasady jest odniesienie jej do „obywatelstwa UE”. W zamierzeniu ustawodawców sporządzających Traktat z Maastricht wprowadzenie wspólnych postanowień dotyczących bezpieczeństwa obywateli Unii w krajach trzecich miało wzmocnić tożsamość Unii w krajach trzecich i promować ideę solidarności europejskiej zgodnie z jej postrzeganiem przez rzeczonych obywateli UE.

„Każdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, gdzie Państwo Członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych Państw Członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa” (art.20 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, art.46 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej).

To znaczy, że:

Brak krajowej ochrony w kraju nie będącym członkiem UE uprawnia obywatela do ochrony przez inne Państwo Członkowskie UE.

„Brak” oznacza, że w miejscu, w którym przebywa obywatel UE, jego własne Państwo Członkowskie lub inne państwo je reprezentujące na stałe nie ma ani dostępnego stałego przedstawicielstwa (ambasady bądź konsulatu), ani dostępnego Konsula Honorowego, który władny jest zapewnić ochronę.

Ochrona musi być udzielana „na tych samych warunkach jak obywatelom tego państwa” (jest to sposób wdrożenia zasady równego traktowania i zakazu dyskryminowania ze względu na obywatelstwo zgodnie z art.12 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). W związku z tym przedstawicielstwa dyplomatyczne i konsularne, które dają ochronę, będą traktować każdego obywatela UE poszukującego pomocy, jakby byli to obywatele Państwa Członkowskiego UE, które reprezentują.

 

JAKIE SĄ PODSTAWOWE WARUNKI, KTÓRE NALEŻY SPEŁNIĆ, ABY SKORZYSTAĆ Z TEJ OCHRONY?

Jeśli te warunki są spełnione, mogą Państwo wystąpić o ochronę do ambasady albo konsulatu dowolnego Państwa Członkowskiego dostępnego w kraju trzecim, w którym Państwo przebywają, co da Państwu następującą ochronę konsularną.

 

RODZAJ POMOCY, KTÓREJ MOŻNA OCZEKIWAĆ

(a) pomoc na wypadek śmierci,

(b) pomoc w razie poważnego wypadku lub poważnej choroby,

(c) pomoc na wypadek aresztowania lub zatrzymania,

(d) pomoc dla ofiar przestępstw z użyciem przemocy,

(e) pomoc i repatriacja obywateli Unii będących w kłopotach finansowych.

Ponadto przedstawicielstwa dyplomatyczne lub konsulaty Państw Członkowskich w państwach spoza Unii mogą w ramach swoich uprawnień również przyjść Państwu z pomocą w innych okolicznościach.

Wszelka pomoc oraz informacje lub zawiadomienie Państwa krewnych, przyjaciół, lekarza czy pracodawcy w kraju dokonywane są przez ambasadę lub konsulat, do którego się Państwo zwrócą, poprzez ministerstwo spraw zagranicznych w Państwa kraju.

 

POMOC NA WYPADEK ŚMIERCI

Ambasada lub konsulat zobowiązane są do:

 

POMOC W RAZIE POWAŻNEGO WYPADKU LUB CHOROBY

Po skontaktowaniu się z ambasadą lub konsulatem, uzyskają Państwo od nich wszelką możliwą pomoc. W szczególności:

 

POMOC NA WYPADEK ARESZTOWANIA LUB ZATRZYMANIA

Po poinformowaniu ambasady lub konsulatu instytucje te podejmą następujące kroki:

 

POMOC DLA OFIAR PRZESTĘPSTW Z UŻYCIEM PRZEMOCY

Otrzymają Państwo jak najszybciej wszelką możliwą, pełną współczucia pomoc. W szczególności otrzymają Państwo wsparcie w uzyskaniu pomocy lekarskie i prawnej. Zostaną Państwo poinformowani o tym, jak zgłosić przestępstwo jak najszybciej właściwym władzom, jeśli nie uczynili Państwo tego do tej pory, a jeśli okaże się to konieczne, uzyskają Państwo pomoc w sporządzeniu stosownego raportu. Jeśli istnieje miejscowy program odszkodowawczy, uzyskają Państwo poradę, jak złożyć wniosek do tego programu.

 

POMOC I REPATRIACJA OBYWATELI UNII BĘDĄCYCH W KŁOPOTACH FINANSOWYCH

Mogą Państwo otrzymać w szczególności następującą pomoc:

 

PONOSZONE KOSZTY

Z reguły zaliczka lub pomoc finansowa może być Państwu wypłacona bez zezwolenia ministerstwa spraw zagranicznych z Państwa kraju.

O ile władze nie odstąpią jednoznacznie od tego wymogu, są Państwo zobowiązani do podpisania dokumentu stanowiącego, że zobowiązują się Państwo zwrócić swojemu rządowi pełną kwotę wszelkich zaliczek lub pomocy finansowej oraz poniesionych kosztów wraz z opłatą konsularną, jeśli ma zastosowanie.

Jeśli są Państwo przesiedlani na koszt publiczny i są Państwo obywatelami Irlandii, Niderlandów, Portugalii bądź Zjednoczonego Królestwa, Państwa paszport zostanie zatrzymany i przekazany ministerstwu spraw zagranicznych Państwa kraju ojczystego, które zwróci Państwu paszport po otrzymaniu zwrotu kosztów.

 

PRZYKŁADY, CZEGO NIE MOŻNA OCZEKIWAĆ OD MISJI DYPLOMATYCZNEJ LUB KONSULARNEJ INNEGO PAŃSTWA CZŁONKOWSKIEGO

 

 


DOWÓD OBYWATELSTWA

Powinni Państwo najpierw przedstawić swój paszport lub dokument tożsamości jako dowód obywatelstwa jednego z Państw Członkowskich Unii Europejskiej. W wypadku utraty lub kradzieży tych dokumentów, mogą zostać przyjęte inne dowody poświadczające Państwa obywatelstwo, jeśli okaże się to konieczne, po ich weryfikacji przez władze centralne Państwa Członkowskiego, którego są Państwo obywatelami albo najbliższe przedstawicielstwo dyplomatyczne lub konsularne tego Państwa Członkowskiego.